Қарағанды облысы Қытайда өз «жеке кабинетін» ашты — Үрімжідегі QazTrade инфрақұрылымы базасындағы өкілдік.
Қытайға жұмыс сапары барысында облыс әкімі Ермағанбет Бөлекпаев Әкімдік, «Сарыарқа» ӘКК және QazTrade арасында үшжақты меморандумға қол қойды. Осыдан кейін Үрімжідегі QazTrade кеңсесі мен шоурумында аймақтық өкілдік ашылды.
«Бұл шешім тек сыртқы байланыстарды кеңейту емес. Ол әлемдегі ең ірі нарықпен жұмыс тәсілін өзгертіп, Қазақстанның ҚХР аумағындағы өңірлік қатысуының жаңа стандартын қалыптастырады. Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда өсіп келеді, бірақ өңірлердің әлеуеті толық ашылған жоқ. Өңірлік өндірістер кооперациясы Қазақстанның Қытайдағы елдік қатысуын күшейтеді», — деп атап өтті QazTrade бас директоры Айтмұхаммед Алдажаров.
2025 жылғы қаңтар–қазан айларында Қазақстан мен Қытайдың өзара саудасы $39,8 млрд құрады, бұл 2024 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 8,8% жоғары.
- Экспорт: $15,8 млрд (+18%)
- Импорт: $24,0 млрд (+3,6%)
- Сауда балансы: –$9,8 млрд-тан –$8,2 млрд-қа жақсарды
Неліктен бұл қадам маңызды болды
Қазақстан мен Қытай арасындағы сауданың өсіміне қарамастан, өңірлік экспорт ұзақ уақыт бойы нүктелі түрде дамыды. Компаниялар Қытай нарығына эпизодтық шығып, жүйелі жергілікті қолдау болмағандықтан, перспективалы нишаларды ірі немесе шетелдік ойыншылар иеленді.
Қазақстан өңірлері арасындағы жаңа бәсеке
Енді Үрімжідегі өкілдіктің ашылуы жаңа жағдай қалыптастырады:
- Қытай нарығындағы ең жақсы нишаларды оған бірінші кірген өңірлер алады. Сөрелер, дистрибьюторлар және инвесторлар ерте келгендерге бөлінеді.
- Қытай инвесторлары нақты қатысуы бар өңірлерді таңдайды. Олар үшін кеңсенің болуы — ниеттің айқын дәлелі және ұзақмерзімді жұмысқа дайындық.
- Өңірлік экспорт дербес стратегиялық міндетке айналады. Әр өңір енді Қытай нарығындағы өз үлесін жеке өкілдігі арқылы қалыптастыра алады.
QazTrade-тың Қытайдағы ресми өкілі Ерхан Еркін өңірлер қазір не істеуі керектігін атап өтті:
- QazTrade инфрақұрылымы мен сүйемелдеуді пайдалану;
- экспорттық портфельді анықтау: топ-20 тауар, дайын өндірушілер, көлемдер, сертификаттар;
- қытайлық серіктестерге ұсыну үшін сапалы инвестициялық жобалар әзірлеу;
- формалды сапарлардан нақты KPI-ы бар тиімді B2B-миссияларға көшу.
Болашақта бұл модель Қазақстанның басқа әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялары мен өңірлеріне кеңейтіледі. «Сарыарқа» ӘКК өкілдігінің ашылуы — Қытай нарығына өңірлік интеграцияның жаңа моделінің бастауы.
Қытай децентрализделген сауда моделіне көшіп жатыр, онда провинциялар мен қалалар өздерінің сатып алу жоспарларын қалыптастырып, шетелдік жеткізушілермен тікелей жұмыс істейді. Қазақстан өңірлерінің бұл жүйеге енуі үшін ҚХР аумағында физикалық қатысу, жергілікті келіссөз арнасы, сатып алу құрылымдарына қолжетімділік және жедел жұмыс қажет.
Карағанды облысы бұл жаңа ынтымақтастық архитектурасына бірінші болып кірді. Енді сұрақ — келесі кім?