Каспий Қазақстан майын экспорттаудың жаңа дәлізіне айналуда
Ақтау портынан алғаш рет рапс майының экспорттық партиясы сәтті жөнелтіліп, бұл әрі тарихи оқиға, әрі Қазақстандық май-тоңмай өнімдерінің сыртқы нарықтағы позициясын нығайту жолындағы маңызды қадамға айналды.
Майлы дақылдарды өңдеушілердің ұлттық қауымдастығының (МДӨҰҚ) мәліметінше, көлемі 5 мың тоннаны құрайтын алғашқы кеме 4 сәуір күні жөнелтілді. Кеменің толық тиелуі шамамен 2,5 тәулікке созылды. Рапс майын сатып алушы — Иранның ірі “Kourosh Food Industry” компаниясы, ал жөнелтуші — МДӨҰҚ құрамына кіретін Қазақстанның жетекші май өңдеу зауыттарының бірі.
Кеше көлемі 5 мың тонна болатын күнбағыс майы тиелген екінші кеме жөнелтілді. Бұл импорттаушылардың Қазақстандық май-тоңмай өнімдеріне деген жоғары қызығушылығын және жаңа Каспий теңізі экспорт бағытының болашағы зор екенін дәлелдейді.
МДӨҰҚ басқарма төрағасы Ядыкар Ибрагимов Иран нарығының қазақстандық май-тоңмай өнімдерін экспорттау үшін зор әлеуетке ие екенін атап өтті. Оның айтуынша, Иран жыл сайын шамамен 3,5 млн тонна өсімдік майы мен шрот/күнжара импорттайды, оның ішінде 1,5 млн тоннасы тікелей өсімдік майларына тиесілі.
«Елдеріміздің Каспий теңізі арқылы ортақ шекарасы, сондай-ақ Еуразиялық Экономикалық Одақ пен Иран арасындағы еркін сауда туралы келісім аясында преференциялық кедендік режимі бар. Соңғы үш жылда Қазақстандық май зауыттары Иранға 100 мың тоннадан астам май-тоңмай өнімдерін экспорттады, оның 94%-ын шрот құрайды. Ақтау порты арқылы өсімдік майын тасымалдаудың іске қосылуы жеткізілім көлемін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді», — деді ол.
МДӨҰҚ бағалауынша, Ақтау порты арқылы ай сайын 3–4 кемені жөнелтуге болады, бұл жылына 150–200 мың тонна өсімдік майына тең. Болашақта Иранға экспортталатын өсімдік майы мен шрот көлемі жылына 500 мың тоннадан асуы мүмкін.
МДӨҰҚ мәліметінше, өңдеу саласының дамуы экспорттық арналарды кеңейтуге жаңа мүмкіндіктер ашуда. Егер бұрын бұл бағыт іс жүзінде пайдаланылмаса, бүгінде өндірістің өсуі мен логистиканың дұрысталуы арқасында Қазақстан жаңа өткізу нарықтарына шығып, халықаралық саудадағы позициясын күшейтіп отыр.
Жаңа жеткізу арнасының іске қосылуы экспорттық нарықтарды әртараптандыруға, негізгі логистикалық бағыттарға түсетін жүктемені азайтуға және 2026–2028 жылдарға арналған Жол картасында көзделген саланың валюталық түсімін 1 млрд АҚШ долларынан жоғары деңгейге жеткізу мақсатына жақындауға мүмкіндік береді.
Бұл оқиға Қазақстандық май-тоңмай өнімдерінің экспортын дамыту стратегиясының маңызды бөлігіне айналады. Экспорттық бағыттарды кеңейту перспективалары, әлемдік нарық үрдістері және саланы дамытудың негізгі бағыттары 5 маусым күні Астанада өтетін FOC 2026 бесінші халықаралық май-тоңмай конференциясында талқыланады.
Конференция туралы толық ақпарат алу үшін nopaconference@gmail.com электрондық поштасына немесе 87774712175 WhatsApp нөміріне хабарласуға болады.