Қазақстанда 2020 жылдан бері экспортты акселерациялау бағдарламасы іске асырылуда, оның арқасында 300-ден астам шикізаттық емес сектор кәсіпорындары сыртқы нарықтарға шығып, 189 млн АҚШ долларынан астам сомада келісімшарттарға қол қойды.
Алимжан Умаров, QazTrade:
«Қазіргі уақытта 120 компания таңдалды. Біз нарықты талдау, өнімді сертификаттау, маркетингтік стратегияларды әзірлеу бойынша қолдау көрсетеміз және әлеуетті серіктестермен кездесулер ұйымдастырамыз».
Алайда, бір ғана қолдау жеткіліксіз. Сарапшылардың айтуынша, қазақстандық өнімдер көбіне шетелде әлсіз орау мен жеткілікті маркетингтің жоқтығынан бәсекеге төтеп бере алмайды.
Айтмухаммед Алдажаров, QazTrade Бас директоры:
«Біз импорттаушы елдердің талғамына сәйкес жұмыс істеуіміз керек. Біздің өніміміз жақсы, бірақ оны дұрыс орай алмаймыз. Ал кооперативтер бұл процесті қалай жүргізу және өнімді қалай ілгерілету керегін біледі».
Бұл мәселе кооперацияны дамыту арқылы шешілуі мүмкін. Қазақстанға алғаш ресми сапармен Азия-Тынық мұхиты аймағындағы Халықаралық кооперативтік альянс жетекшісі келді. Ол шағын өндірушілерді кооперативтерге біріктіру тауарларды біріктіруге, сертификаттауға, қайта орауға және өнімді шетелдік нарық стандарттарына бейімдеуге мүмкіндік беретінін атап өтті. Мұндай формат экспорт тиімділігін арттырып, жаңа сату арналарын құра алады.
Балу Айер, Азия-Тынық мұхиты аймағындағы Халықаралық кооперативтік альянстың жетекшісі:
«Біз әлем бойынша үздік 300 кооперативті үнемі қадағалаймыз, олардың жалпы кірісі 2,1 трлн АҚШ долларын құрайды. Біз кооперативтердің инновациялары мәселені тамаша шешеді деп санаймыз. Кооперация арқылы фермерлер өз өнімдері үшін лайықты төлем ала алады, ал тұтынушылар сатып алатын тауар үшін әділ бағаны алады».
Осылайша, мемлекеттік экспортты акселерациялау бағдарламасы мен кооперативтік қозғалысты дамыту комбинациясы Қазақстанның халықаралық нарықтардағы позициясын нығайтуға кілт бола алады. Өндірушілерге жүйелі қолдау көрсету, орау және маркетинг сапасымен жұмыс істеу, сондай-ақ кооперация шеңберінде күш-жігерді біріктіру шикізаттық емес экспорттың ұзақ мерзімді өсуіне нақты негіз жасайды.